فاجعه بوپال: پرونده باز مرگبارترین حادثه صنعتی تاریخ

3

نشت گاز سمی در هند

در شب دوم دسامبر ۱۹۸۴، بیش از ۴۰ تن گاز سمی متیل ایزوسیانات (MIC) از کارخانه تولید آفت‌کش شرکت آمریکایی «یونیون کارباید» در شهر بوپال هند نشت کرد. این حادثه که به عنوان بدترین فاجعه صنعتی تاریخ شناخته می‌شود، پیامدهای انسانی و زیست‌محیطی عمیقی بر جای گذاشت که پس از چهار دهه همچنان ادامه دارد.

ابری سمی بر فراز شهر
نشت گاز از یکی از مخازن کارخانه، ابری متراکم و سمی را در مناطق پرجمعیت اطراف پخش کرد. هزاران نفر در خواب دچار خفگی، اِدِم ریوی و آسیب‌های شدید چشمی شدند. آمار اولیه دولتی، شمار قربانیان فوری را حدود ۳,۸۰۰ نفر اعلام کرد، اما سازمان‌های مستقل این رقم را بیش از ۸,۰۰۰ نفر در هفته‌های نخست تخمین می‌زنند.

ابعاد یک بحران انسانی
برآورد می‌شود که در مجموع بیش از ۱۵,۰۰۰ نفر بر اثر بیماری‌های ناشی از این حادثه جان باخته و حدود ۶۰۰,۰۰۰ نفر در معرض گاز قرار گرفتند. بازماندگان با موجی از بیماری‌های مزمن از جمله اختلالات تنفسی، مشکلات عصبی، نرخ بالای سرطان و تولد نوزادان با ناهنجاری‌های مادرزادی مواجه شدند.
در سال ۱۹۸۹، یونیون کارباید با پرداخت ۴۷۰ میلیون دلار به دولت هند به توافق رسید؛ مبلغی که از سوی بسیاری از گروه‌های حقوق بشری برای جبران خسارت وارده ناکافی تلقی شد.

پیامدهای حقوقی و زیست‌محیطی
شرکت یونیون کارباید (که اکنون زیرمجموعه شرکت Dow Chemical است) هرگز مسئولیت کامل کیفری را نپذیرفت و مدیران آن در دادگاه‌های هند حاضر نشدند. علاوه بر این، کارخانه متروکه هرگز پاک‌سازی نشد و هزاران تن زباله سمی همچنان در محوطه آن باقی مانده و منابع آب و خاک منطقه را آلوده می‌کند. دادگاه‌های آمریکا نیز با استناد به صلاحیت قضایی، شکایت‌های بازماندگان علیه این شرکت را رد کرده‌اند.